Toenemend middelengebruik bij jongeren vraagt om signaleren en begrenzen

Middelengebruik onder jongeren neemt toe. We zien het in de wijk, op school en binnen gezinnen. Alcohol, cannabis en lachgas lijken soms normaal, maar de impact op ontwikkeling, schoolgang en gedrag is groot. Vroeg signaleren en duidelijk begrenzen is daarom geen luxe, maar noodzaak.

Jongeren experimenteren. Dat hoort bij de fase. Problematisch wordt het wanneer gebruik structureel wordt of samenvalt met andere signalen: spijbelen, teruglopende cijfers, prikkelbaarheid, geldproblemen of een ander sociaal netwerk. Wijkteams en scholen hebben hierin een belangrijke rol. Zij zien vaak als eerste veranderingen in gedrag of functioneren.

Kijk naar het geheel

Bij Boomerang Zorg werken we dagelijks met jongeren met complexe multi-problematiek, waaronder middelengerelateerde en verslavingsproblematiek . Middelengebruik staat zelden op zichzelf. Het hangt vaak samen met emotieregulatie, trauma, groepsdruk of een gebrek aan perspectief. Daarom kijken wij altijd breed: wat speelt er op school, thuis en in de vrije tijd?

Vroeg signaleren begint met aandachtig kijken en luisteren. Niet alleen naar wat een jongere zegt, maar ook naar wat hij laat zien. Verandert het dag- en nachtritme? Is er plotselinge geheimzinnigheid? Neemt agressie toe? Professionals en ouders hoeven niet direct het label ‘verslaving’ te plakken, maar wel het gesprek te openen.

Het gesprek zonder preek

Dat gesprek vraagt om rust en duidelijkheid. Geen preek, geen dreiging, maar heldere vragen. Wat maakt dat je gebruikt? Wat levert het je op? En wat kost het je? Door nieuwsgierig te blijven in plaats van veroordelend, ontstaat ruimte voor eerlijkheid. Jongeren haken af als ze zich niet gehoord voelen.

Voor wijkteams betekent dit: benoem wat je ziet en leg verbanden met functioneren. Voor scholen: maak zorgen concreet en bespreek ze tijdig met ouders. Voor ouders: blijf in contact, ook als het schuurt. Een open relatie is de belangrijkste beschermende factor.

Duidelijke grenzen geven houvast

Tegelijkertijd zijn grenzen essentieel. Duidelijke afspraken over gebruik, thuiskomsttijden en schoolverplichtingen geven houvast. Grenzen bieden veiligheid, juist in een fase waarin jongeren zelf nog zoeken naar controle. Binnen onze begeleiding werken we aan zelfredzaamheid en impulsbeheersing, met concrete doelen en vaste evaluatiemomenten. Structuur en voorspelbaarheid verminderen risico’s.

Tijdig opschalen en behandelen

Wanneer middelengebruik uit de hand loopt, is specialistische hulp nodig. Diagnostiek en behandeling kunnen helpen om onderliggende problematiek in kaart te brengen en gericht aan te pakken. Hoe eerder we interveniëren, hoe groter de kans op herstel en het voorkomen van recidive.

Preventie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Door vroeg te signaleren, duidelijke grenzen te stellen en het gesprek zonder preek te voeren, versterken we jongeren in plaats van ze weg te zetten. Dat vraagt samenwerking tussen gezin, school, wijkteam en gespecialiseerde jeugdhulp.

Zo bouwen we samen aan perspectief en voorkomen we dat experimenteren uitgroeit tot een structureel probleem.